Serat Wedhatama Pupuh Kinanthi


Perangane Serat Wedhatama kang pungkasan, anggitane KGPAA Mangkunegara IV yaiku pupuh Kinanthi. Tembung Kinanthi iku saka tembung kanthi oeh seselan in. seselan in iki tegese padha karo ater - ater di-. dadi, kinanthi tegese dikanthi, dituntun, digandheng, utawa diarahke.

A. Maca, nanggapi lan nitik guru gatra, guru lagu, lan guru wilangan teks serat wedhatama ououh kinanthi



Kinanthi 

Marma den taberi kulup,
angulah lantiping ati,
rina wengi den anedya,
pandak - panduking pambudi,
mbengkas kahardaning driya,
supadaya dadya utami

ü  Pupuh Kinanthi ing serat wedhatama ngemot tembang cacahe 19 pada (bait). Sapada tembang kinanthi kiwa iki kawiwitan saka tembung marma tekan tembung utami.
ü  Guru gatra saben sapadane tembang Kinanthi ana 6 gatra utawa larik.
ü  Guru lagune tembang Kinanthi yaiku : u,i,a,i,a lan i.
ü  Guru wilanganne tembang Kinanthi iku : 8,8,8,8,8 lan 8.
ü  Supaya gampang dieling – eling, guru wilangan lan guru lagune tembang Kinanthi, biasane ditulis : 8u,8i,8a,8i,8a lan 8i.


B. Mbedhah Perangane Seat wedhatama pupuh Kinanthi
Kaya kang diandharake ing dhuwur, tembang Kinanthi iku dibangun saka larikan – larikan kang diarani guru gatra cacahe enem gatra.  Jlentrehe kaya andharan ing ngisor iki.


Cakepan (Syair) Guru Wilangan Guru lagu Ditulis
mar/ma/den/ta/be/ri/ku/lup 8 u 8u
ang/u/lah/lan/ti/ping/a/ti 8 i 8i
ri/na/we/ngi/den/a/ne/dya 8 a 8a
pa/ndak/pan/duk/ing/pam/bu/di 8 i 8i
mbe/kas/ka/har/da/ning/driya 8 a 8a
su/pa/dya/da/dya/u/ta/mi 8 i 8i




C. Ngarang cakepan tembang Kinanthi
Ngarang tembang kinanthi iku kudu manut aturane kang gumathok. Aturan kang gumathok iku kaya kang disebutke ing dhuwur, yaiku guru gatra, guru lagu, lan guru wilangan. Supaya bisa nulis cakepan Kinanthi, wiwitana kanthi gawe ukara bebas! Ukara bebas mau banjur dicocogake guru gatrane, guru wilangane lan guru lagune. Cara – cara iku bisa kanthi tetimbangan purwakanthi swara, purwakanthi sastra, yogyaswara, baliswara, dasa nama, tembung saroja lan sapanunggale.


Sumber : Buku gegaran Nyinau basa hawa Kelas XII SMA/SMK/MA

Komentar

Posting Komentar

Postingan populer dari blog ini

Serat Tripama Pupuh Dhandanggula

      Serat Tripama iku anggitane Sri Mangkunegara IV kanjeng Gusti pangeran Adipati Arya (KGPAA) Mangku-negara IV. Tembung serat tegese tulisan Utawa karya, tripama tegese tiga tamsil Utawa tiga teladan. Serat Tripama nyaritakake watake : 1. Kumbakarna, raseksa awatak satria sing     Ora gelem mbela kang Mase, Dasamuka,     Raja Ngalengka sing Angkara murka.     Kumbakarna netepi 'tekad satria'     Ngurbanake jiwa raga kanggo mbela     Negara-negara sing di serang mungsuh. 2. Bambang Sumantri Utawa Patih         Suwanda ing negara Maespati sing       kondang kakendelane lan bisa     ngampugake jejibahan sing about kanthi     tanggung jawab. 3. Suryaputera Utawa karna ing Ngawangga     sing netepi janji kanthi sumpah satria     kanggo mbales Budi pr...
Baca selengkapnya

Katresnan Kang Sejati

A.    Crita rakyat Crita Rakyat yaiku crita kang dicritake kanthi turun temurun utawa kang wis dadi tradhisi ing masyarakat. Tumpraping bocah – bocah, crita rakyat uga bisa migunani pinangka pendhidhikan budi pekerti, amarga budi pekerti luhur tumrap bocah – bocah. Crita rakyat duwe unsur – unsur pembangun, kayata, te,a, tokoh utawa penokohan, latar ( Setting ), alur( plot ), sudhut pandhang, lan amanat. Crita rakyat ngemu piwulang utawa nilai – nilai, antarane yaiku nilai – nilai budaya kang nduweni gegayutan karo pamikiran, kabisan,lan karya cipta manungsa, nilai – nilai sosial kang nduweni gegayutan karo tata laku antaraning manungsa nduweni sapadha, lan nilai – nilai moral kang duweni gegayutan karo tumidhak apik lan elek kang dadi dhasare kauripane manungsa lan masyarakate. v   Titikane crita rakyat a.        Penyebarane kanthi lesan b.       Duweni sipat tradhisional c.    ...
Baca selengkapnya

Pitutur Luhur ing Wayang

Gambar
Wayang dumadi saka Tembung "yang" Utawa "hyang" antuk ater ater wa-, tegese roh kang biasa gawe beja cilikaning manungsa. Wayang iku gegambaran watak lan jiwaning manungsa. A. Maca lan nanggapi teks wayang      Dewi Kunthi         Miturut kitab Mahabarata, Dewi Kunthi uga sing diarani Kunthinalibranta lan Devi Prita, yaiku kelebu putri sing kepilih. Dewi Kunthi ngewujudake kagungan katurunan saka kulawarga Yadama, yaiku putri Prabu Basukunthi, Raja ing Mandura.  Dewi Kunthi duwe sedulur, yaiku Arya Basudewa, Arya Prabu Rukma, lan Arya Ugrasena. Shinta Kadhusta  Pegat, apisah, Rama lan Shinta, kidang kencana tanggap ing sasmita, hangedering cancut mlajeng lumebeng wana, saya hanengah, saya tebih, denira apepisahan kalawan garwa mayangsari. Ngancik telenging wana, peteng ndhedhet lelimengan, ical lacaking kidang, sapandurat kumlebet katingal kidang kencana haleledhang, Rama sigra hangembat gendhewa, menthang langkap, wastralu...
Baca selengkapnya